CHIŃSKI OGRÓD



Dziś zaczyna się Rok Tygrysa. Herbata w dłoń i ganbei (干杯)! Kiedy już “osuszymy” filiżankę, zerknijmy na rozpościerający się przed naszymi oczami widok na chiński ogród. Najważniejsze to zrozumieć, na co patrzymy. Jaka jest historia tego stylu w sztuce ogrodowej? Po czym rozpoznamy prawdziwie chiński ogród?

WSZYSTKO PO CHIŃSKU

Pierwsze ogrody na terenie dzisiejszych Chin powstawały już ponad 3000 lat temu. Polowano w nich, uprawiano kwiaty i owoce, pływano na łódkach, tworzono poematy i arcydzieła kaligrafii. Szukano nieśmiertelności.

Ogrody zakłada się po to, by spowolnić czas. To siedziby życiowej energii chi, która stanowi istotę wszystkiego. Dobrze zakomponowany ogród to mityczna wyspa szczęścia, wieczności i harmonii. Każdy element ogrodu ma  głębokie znaczenie, nic nie jest przypadkowe. Ogród bowiem podlega ściśle zasadom tworzenia krajobrazu zgodnie z pradawną praktyką feng shui. Wszystko jest ważne: ilość, barwa, ustawienie pionowe lub poziome, kształt, materiał, lokalizacja i orientacja względem kierunków świata.

I tu docieramy do punktu, gdzie łatwo zgubić się w tłumaczeniu. Usiądźmy na chwilę w pawilonie. Kontemplujmy kwiaty lotosu. Nasze zachodnie sposoby postrzegania, rozumienia i funkcjonowania w świecie tak diametralnie się różnią od Wschodu, że jedyne, co możemy spróbować zrobić, by zrozumieć chiński ogród, to rozłożyć go na czynniki pierwsze i popatrzeć na każdy z elementów osobno, równocześnie obejmując myślą wszystko naraz, aż po nieskończony horyzont i nieskończoną głębię jeziora.

5 elementów chińskiego ogrodu:

  • mur – wysoki, najczęściej biały mur, okalający cały teren
  • woda – sztucznie stworzone jeziora, stawy, strumienie koniecznie płynące powoli i o końcu znikającym przed okiem patrzącego
  • skały – budulec górskiego krajobrazu
  • ścieżki – kamienne lub żwirowane, kręte
  • mosty – kamienne, drewniane, czasem malowane na czerwono
  • budynki – świątynie dumania, czytelnie, herbaciarnie, pawilony
  • rośliny – śliwa, sosna, lotos, drzewka pensai, bambus (Patrz: Rośliny chińskie).

NIEUKRYTE SYMBOLE

Gdzieś po głowie krążą nam różne chińskie złote myśli, mniej lub bardziej wieloznaczne np. “Róża jest piękniejsza niż kapusta, lecz zupa z róży jest gorsza niż kapuśniak”. W świecie symboli, znaczeń i filozofii Chińczycy pływają, jak złote rybki w stawie.

Co symbolizują poszczególne elementy ogrodu? Jakie mają funkcje?

  • mur – chroni; domyka, by spowolnić przepływ
  • bramy – okrągłe księżycowe lub oktagonalne, umieszczone w konkretnych miejscach, by wpuszczać energię
  • woda – jeśli płynie, musi płynąć powoli; staw lub jezioro zlokalizowany jest przeważnie w centrum ogrodu, pływają w nim złote rybki i licznie rosną nurzykłąby; symbolizuje sny i połączenie światów; harmonizuje skały
  • skały – symbolizują potęgę gór, najcenniejsze są wapienie z Jeziora Tai, które pod wpływem erozji nabrały fascynujących form; w pobliżu skalnych aranżacji znajdziemy pawilon
  • budynki – symbol człowieka-obserwatora, podziwiającego i szanującego Naturę; pawilony i altany zlokalizowane z taką dokładnością, by wpadał w nie orzeźwiający wiatr, by można było w odpowiednim kadrze podziwiać wiosną kwitnące śliwy a z innego jesienne drzewa; wkomponowane nie tylko w ogród, ale także panoramę, rozciągającą się daleko poza murami ogrodu
  • ścieżki – długie, kręte, znikające i znów się pojawiające, prowadzące nas przez starannie zaaranżowane krainy w krainie, symbol wędrówki i nauki
  • most – łączy światy, ma za zadanie zatrzymać złe duchy.

Czas na kolejną filiżankę zielonej herbaty i złotą, chińską myśl na nowy, tygrysi rok: “Nie bij muchy, która siedzi na głowie tygrysa”.


Corinna Zyska

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top